Postherpetik Nevralji Nedir?
Postherpetik nevralji, zona hastalığının en karşılaşılan komplikasyonudur. Zona hastalığının neden olduğu ağrı ve ciltte oluşan döküntü kaybolduktan sonra da ağrı devam ederse, postherpetik nevralji olarak isimlendirilir.
Zona hastalığı olan 5 hastadan yaklaşık 1’inde postherpetik nevralji gelişmektedir. Bu nevralji, sinir liflerini ve cildi etkileyen ağrılı bir durumdur.
Bir sinirde değişik nedenlerle tahriş veya hasar oluşabilir. Sinirde oluşan bu hasar sinirin yapısını veya işlevini değiştirebilir. Sonuçta hasar gören sinirlerden kaynaklı ağrı oluşabilir. Bu ağrı nöropatik ağrı olarak isimlendirilir. Bu nevralji de zona hastalığının etkilediği sinir boyunca ortaya çıkan nöropatik ağrıdır.
Postherpetik Nevralji Bulguları Nelerdir?
Semptomları genellikle zona hastalığının ilk meydana geldiği cilt alanıyla sınırlıdır. En yaygın olarak gövdenin etrafındaki bir şerit şeklinde görülür ve genellikle tek taraflıdır. Nevralji bulguları aşağıdaki sıralanmıştır:
Ağrı: Postherpetik nevralji kaynaklı ağrı yakıcı, keskin ve iğneleyici olarak tanımlanır. Ağrı, zona döküntüsü iyileştikten sonra üç ay veya daha uzun sürebilmektedir.
Hafif dokunuşa duyarlılık: Bu nevralji gelişen kişiler genelde ciltlerine kıyafet değmesine bile katlanamaz. Bu durum allodini olarak isimlendirilir.
Kaşıntı ve uyuşma: Bu nevraljide daha az yaygın olarak, kaşıntılı bir his veya uyuşukluk görülebilir.
Kuvvetsizlik: Etkilenen sinirler kas hareketini de kontrol ediyorsa sinirlerde oluşan hasar sonucu kas kuvvetsizliği çok nadir olarak görülebilir.
Postherpetik Nevralji Nedenleri Nelerdir?
Su çiçeği geçirildiğinde bu hastalığa neden olan virüs hayatın geri kalanı boyunca vücutta kalır. Yaşlandıkça veya bağışıklık sistemi ilaçlar veya kemoterapi gibi nedenlerle baskılanırsa, uyuyan virüs yeniden aktifleşerek zona hastalığına neden olabilir.
Postherpetik nevralji ise zona hastalığı sırasında sinir lifleri hasar görürse oluşur. Hasar oluşan sinir lifleri normal bir şekilde ciltten beyine mesaj gönderemez. Ciltten beyine abartılı mesajlar gönderildiğinden beynin ağrı algısı karışır ve aylarca hatta yıllarca sürebilen kronik ağrı oluşur.
Risk Faktörleri Nelerdir?
Zona hastalı sonrası aşağıda sıralanan faktörlerin bir sonucu olarak bu tip nevralji gelişme riski daha yüksek olabilir:
Yaş: 50 yaşından büyüklerde risk daha fazladır.
Zona hastalığının şiddeti: Şiddetli bir kızarıklık ve ağrı ile seyreden zona hastalığı sonrası postherpetik nevralji gelişme riski yüksektir.
Kronik hastalıklar: Diyabet gibi kronik bir hastalık varlığında yine risk yüksektir.
Zona hastalığının vücuttaki yeri: Yüzde veya gövdede zona varlığında risk yüksektir.
Zona antiviral tedavisi: Kızarıklık ortaya çıktıktan sonra 72 saatten fazla antiviral tedavisi ertelendiğinde nevralji oluşma riski yüksektir.
Tanısı Nasıl Konulur?
Tanı hastanın anlattığı hikâyeye göre konur. Cilt muayene edilerek, etkilenen bölgenin sınırlarını belirlenir. Çoğu durumda hiçbir test gerekli değildir.
Tedavisi Nasıldır?
Tedavi hastanın ağrısının türüne ve hastanın fiziksel, nörolojik ve zihinsel sağlığına bağlı olacak şekilde değişmektedir.
İlaç tedavileri:
Ağrı kesiciler: Hastaların ağrılarını dindirmek için çeşitli ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir.
Antikonvülsanlar: Postherpetik nevralji ağrısı antikonvülsanlarla azaltılabilir. Çünkü sinir uyarılarını yatıştırmada ve sinir sisteminde hasar görmüş sinirlerin neden olduğu anormal elektriksel aktiviteyi stabilize etmede etkilidirler.
Steroidler: Omuriliğin etrafındaki alana bir kortikosteroid ilacı enjekte edilebilir.
Lidokain cilt yamaları: Lidokain, yaygın olarak kullanılan bir lokal anestezik ve antiaritmik ilaçtır. Deriye uygulandığında, iltihaptan kaynaklanan kaşıntı, yanma ve ağrıyı giderebilir.
Antidepresanlar: Bu ilaçlar vücudun ağrıyı nasıl yorumladığını etkileyen serotonin ve norepinefrin gibi temel beyin kimyasallarını etkiler. Bu nevralji tedavisinde kullanılabilir.
Sinir blokajları: hem akut herpes zoster hem de postherpetik nevralji tedavisinde sinir blokajları kullanılabilir.
Transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu (TENS): Bu tedavi, ağrının oluştuğu alanlara elektrotların yerleştirilmesini içerir. Bu nevralji tedavisinde kullanılabilir.
Komplikasyonlar Nelerdir?
Bu nevraljinin süresine ve ne kadar ağrılı olduğuna bağlı olarak, bu hastalarda aşağıda bulunan semptomlar da gelişebilir.
- Depresyon
- Yorgunluk
- Uyumakta zorluk
- İştahsızlık
- Konsantrasyon zorluğu
