Pes Anserinus Nedir? Pes Anserin Bursiti ve Tendiniti Tedavisi
Dizin iç tarafında, özellikle merdiven çıkarken, çömelirken, yürürken veya oturup kalkarken ortaya çıkan ağrının nedenlerinden biri pes anserin bursiti veya pes anserin tendinopatisi olabilir.
Pes anserinus bölgesi, dizin iç-alt kısmında bulunan önemli bir anatomik yapıdır. Bu bölgede tendonların ve bursanın tahriş olması, günlük yaşamı etkileyebilen ağrıya yol açabilir. Özellikle diz kireçlenmesi olanlarda, fazla kilolu kişilerde, koşucularda ve tekrarlayıcı diz hareketleri yapanlarda daha sık görülebilir.
Bu yazıda pes anserinus nedir, pes anserin bursiti neden olur, belirtileri nelerdir ve nasıl tedavi edilir? sorularını ayrıntılı ancak anlaşılır bir dille ele alacağız.
Pes Anserinus Nedir?
Pes anserinus, Latince “kaz ayağı” anlamına gelir. Bu isim, üç farklı kasın tendonunun dizin iç tarafında tibia yani kaval kemiği üzerine yelpaze şeklinde tutunmasından kaynaklanır.
Pes anserinusu oluşturan üç tendon şunlardır:
- Sartorius yani terzi kası tendonu
- Gracilis tendonu
- Semitendinosus tendonu
Bu tendonlar dizin iç-alt bölümünde bir araya gelerek tibia üzerine yapışır.
Tendonların hemen altında ise pes anserin bursası adı verilen küçük, sıvı içeren bir yapı bulunur. Bursa, tendonlarla kemik arasındaki sürtünmeyi azaltan doğal bir yastık görevi görür.
Bu bölgedeki bursa veya tendonlar aşırı yüklenir ve tahriş olursa ağrı gelişebilir.
Pes Anserin Bursiti Nedir?
Pes anserin bursiti, pes anserinus tendonlarının altında bulunan bursanın tahriş olması ve inflamasyon gelişmesidir.
Ağrı genellikle diz ekleminin tam üzerinde değil, dizin iç tarafında ve eklem çizgisinin birkaç santimetre altında hissedilir.
Hastalar çoğu zaman ağrının yerini parmaklarıyla oldukça net gösterebilir.
Pes anserin bursitinde ağrı özellikle şu durumlarda artabilir:
- Merdiven çıkarken veya inerken
- Uzun süre yürürken
- Yokuş çıkarken
- Koşarken
- Çömelirken
- Sandalyeden kalkarken
- Diz üzerine fazla yük bindiğinde
Bazı hastalarda bölgeye bastırıldığında belirgin hassasiyet bulunur.
Pes Anserin Tendiniti Nedir?
Pes anserin tendiniti veya daha doğru ifadeyle pes anserin tendinopatisi, sartorius, gracilis ve semitendinosus tendonlarının aşırı kullanım veya tekrarlayıcı zorlanma sonucunda hassaslaşmasıdır.
Bursa ve tendonlar birbirine çok yakın olduğu için yalnızca bursanın mı yoksa tendonların mı etkilendiğini klinik olarak her zaman kesin biçimde ayırmak mümkün değildir.
Bu nedenle bazı hastalarda durum pes anserin tendinobursiti veya pes anserin ağrı sendromu olarak da tanımlanabilir.
Pes Anserin Bursiti Belirtileri Nelerdir?
En tipik belirti dizin iç-alt tarafındaki ağrı ve hassasiyettir.
Ağrı başlangıçta yalnızca hareket sırasında ortaya çıkabilir. Sorun ilerledikçe günlük aktivitelerde ve bazen istirahatte de hissedilebilir.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
- Dizin iç tarafında ağrı
- Dokunmakla veya bastırmakla hassasiyet
- Merdiven çıkarken ağrı
- Çömelirken ağrı
- Uzun yürüyüşlerden sonra yakınmaların artması
- Oturup kalkarken zorlanma
- Egzersiz sonrasında dizin iç tarafında hassasiyet
Bazı hastalarda hafif şişlik hissedilebilir. Ancak pes anserin bursası derinde bulunduğu için belirgin bir şişlik her zaman görülmez.
Pes Anserin Bursiti Neden Olur?
Pes anserin bursiti çoğu zaman tek bir nedenden kaynaklanmaz. Dizin biyomekaniğini etkileyen çeşitli faktörler birlikte rol oynayabilir.
Diz Kireçlenmesi
Diz osteoartriti olan kişilerde dizin iç tarafına binen yük artabilir. Bu nedenle pes anserin bölgesinde ağrı ve hassasiyet gelişebilir.
Fazla Kilo
Vücut ağırlığının artması diz eklemine ve çevresindeki tendonlara daha fazla yük binmesine neden olur.
Aşırı Egzersiz
Koşu mesafesinin veya egzersiz yoğunluğunun kısa sürede artırılması pes anserin tendonlarını zorlayabilir.
Hamstring Kaslarında Gerginlik
Hamstring kaslarının yeterince esnek olmaması pes anserinus tendonları üzerindeki çekme kuvvetini artırabilir.
Diz ve Ayak Biyomekaniğindeki Bozukluklar
Dizlerin içe doğru açılanması, ayak basma bozuklukları ve düz tabanlık gibi durumlar pes anserin bölgesinin aşırı yüklenmesine katkıda bulunabilir.
Diyabet
Diyabet bulunan kişilerde tendon ve yumuşak doku problemleri daha sık görülebilir. Pes anserin bölgesindeki yakınmalar da bu kişilerde daha fazla ortaya çıkabilir.
Pes Anserin Bursiti Menisküs Yırtığıyla Karışır mı?
Evet. Pes anserin bursiti özellikle medial menisküs yırtığı ile karışabilir.
Her iki durumda da dizin iç tarafında ağrı olabilir.
Ancak ağrının yeri önemli bir ipucu verir.
Medial menisküs sorunlarında hassasiyet çoğunlukla doğrudan diz eklem çizgisinde bulunurken, pes anserin bursitinde ağrı genellikle eklem çizgisinin birkaç santimetre altında hissedilir.
Bununla birlikte yalnızca ağrının yerine bakılarak kesin tanı konulmamalıdır.
Dizin iç tarafındaki ağrının diğer nedenleri arasında şunlar bulunur:
- Medial menisküs yırtığı
- İç yan bağ yaralanmaları
- Diz osteoartriti
- Hamstring tendon problemleri
- Stres kırıkları
- Kas ve tendon zorlanmaları
- Daha nadiren sinir kaynaklı ağrılar
Bu nedenle uzun süren diz ağrılarında ayrıntılı değerlendirme önemlidir.
Pes Anserin Bursiti Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda en önemli aşama hastanın öyküsü ve ayrıntılı fizik muayenedir.
Muayene sırasında ağrının yeri, hangi hareketlerle arttığı, diz çevresindeki kasların durumu ve eklem hareketleri değerlendirilir.
Gerekli görüldüğünde görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Ultrasonografi
Ultrasonografi ile pes anserin bursası ve çevresindeki tendonlar değerlendirilebilir.
Aynı zamanda enjeksiyon yapılması gerektiğinde iğnenin doğru anatomik bölgeye ulaşmasına yardımcı olur.
MR Görüntüleme
Menisküs yırtığı, bağ yaralanması veya diz içerisinde başka bir sorun düşünülüyorsa MR incelemesi istenebilir.
MR, özellikle ağrının kaynağının net olmadığı durumlarda ayırıcı tanıya yardımcı olabilir.
Pes Anserin Bursiti Nasıl Tedavi Edilir?
Pes anserin bursiti ve tendinopatisinde tedavinin temel amacı yalnızca ağrıyı azaltmak değil, probleme yol açan mekanik nedenleri de düzeltmektir.
Çoğu hasta ameliyata gerek kalmadan tedavi edilebilir.
Tedavi hastanın yaşına, ağrının süresine, aktivite düzeyine ve eşlik eden diz problemlerine göre planlanır.
Aktivite Düzenlemesi
İlk dönemde ağrıyı artıran hareketlerin azaltılması gerekir.
Özellikle:
- Koşu
- Uzun yürüyüş
- Merdiven kullanımı
- Derin çömelme
- Yokuş çıkma
gibi aktiviteler geçici olarak sınırlandırılabilir.
Ancak tamamen hareketsiz kalmak yerine ağrıyı artırmayan düzeyde hareket etmek tercih edilir.
Soğuk Uygulama
Ağrının belirgin olduğu dönemlerde bölgeye kısa süreli soğuk uygulama yapılabilir.
Özellikle yoğun aktivite sonrasında gelişen ağrı ve hassasiyetin azaltılmasına yardımcı olabilir.
İlaç Tedavisi
Uygun hastalarda kısa süreli ağrı kesici veya antiinflamatuvar ilaçlar kullanılabilir.
Ancak mide, böbrek veya kalp-damar hastalığı bulunanlarda ya da kan sulandırıcı ilaç kullananlarda bu ilaçların hekim önerisi olmadan kullanılması uygun değildir.
Fizik Tedavi ve Egzersiz
Pes anserin bursiti tedavisinin en önemli bölümlerinden biri uygun egzersiz programıdır.
Tedavide yalnızca ağrılı bölgeye odaklanmak yeterli olmayabilir.
Kalça, uyluk, diz ve ayak bileğinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle şu egzersizler kullanılabilir:
- Hamstring germe egzersizleri
- Quadriceps güçlendirme
- Kalça çevresi kaslarını güçlendirme
- Adduktor kas egzersizleri
- Kalça abdüktörlerini güçlendirme
- Denge ve postür çalışmaları
Tekrarlayan vakalarda kişinin yürüme ve basma biçiminin değerlendirilmesi de önemlidir.
Ultrason Eşliğinde Pes Anserin Bursa Enjeksiyonu
İstirahat, egzersiz ve fizik tedaviye rağmen ağrı devam ediyorsa enjeksiyon tedavileri düşünülebilir.
Özellikle ultrason eşliğinde yapılan enjeksiyonlarda, ilacın hedeflenen bursa veya tendon çevresine daha doğru şekilde uygulanması mümkündür.
Uygun hastalarda lokal anestezik ve kortikosteroid enjeksiyonları kullanılabilir.
Kortikosteroid enjeksiyonu özellikle belirgin bursit ve inflamasyon bulunan hastalarda kısa dönemde ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir.
Ancak tekrarlayan enjeksiyonlardan kaçınılmalı ve uygulama kararı hastaya özel verilmelidir.
PRP Pes Anserin Tendinitinde Kullanılabilir mi?
PRP, kişinin kendi kanından hazırlanan ve trombositten zengin plazmanın sorunlu bölgeye uygulanması esasına dayanan bir tedavidir.
Özellikle kronik tendon problemlerinde PRP tedavisi üzerinde çalışmalar bulunmaktadır.
Pes anserin tendinopatisinde de seçilmiş hastalarda PRP uygulanabilir.
Ancak PRP her pes anserin bursiti hastasında ilk tercih değildir.
Tedavi kararı;
- Sorunun ne kadar süredir devam ettiği
- Tendon tutulumunun bulunup bulunmadığı
- Ultrason bulguları
- Daha önce uygulanan tedaviler
- Hastanın yaş ve aktivite düzeyi
birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Şok Dalga Tedavisi – ESWT
Kronik pes anserin bölgesi ağrılarında ekstrakorporeal şok dalga tedavisi yani ESWT de uygulanabilen yöntemlerden biridir.
Bu tedavide sorunlu bölgeye dışarıdan kontrollü mekanik enerji verilir.
Özellikle uzun süredir devam eden ve klasik tedavilere yeterli yanıt vermeyen tendon problemlerinde değerlendirilebilir.
Proloterapi ve Ozon Tedavisi
Kronik pes anserin ağrısında proloterapi ve ozon enjeksiyonları üzerine de çeşitli klinik çalışmalar bulunmaktadır.
Bazı hastalarda olumlu sonuçlar bildirilmiş olmakla birlikte bu tedaviler standart birinci basamak tedavilerin yerine geçmez.
Hangi hastanın bu tür girişimsel tedavilerden fayda görebileceği ayrıntılı muayene ve görüntüleme sonrasında belirlenmelidir.
Pes Anserin Bursiti Ameliyat Gerektirir mi?
Pes anserin bursiti ve tendinopatisinde ameliyat çok nadiren gerekir.
Hastaların büyük bölümünde;
- Aktivite düzenlemesi
- Egzersiz
- Fizik tedavi
- İlaç tedavisi
- Ultrason eşliğinde enjeksiyonlar
gibi ameliyatsız yöntemlerle başarılı sonuç alınabilir.
Cerrahi tedavi ancak uzun süreli, dirençli ve diğer tedavilere yanıt vermeyen çok sınırlı sayıdaki hastada gündeme gelebilir.
Diz İç Tarafındaki Her Ağrı Pes Anserin Bursiti midir?
Hayır.
Dizin iç tarafındaki ağrı birçok farklı hastalıktan kaynaklanabilir.
Özellikle ağrıyla birlikte;
- Dizde kilitlenme
- Boşalma hissi
- Belirgin şişlik
- Travma öyküsü
- Gece ağrısı
- Üzerine basamama
- Hareket kısıtlılığı
bulunuyorsa ayrıntılı değerlendirme gerekir.
Bu belirtiler menisküs, bağ, kıkırdak veya kemikle ilgili başka bir sorunu düşündürebilir.
Pes Anserin Bursiti Ne Kadar Sürede Geçer?
İyileşme süresi hastadan hastaya değişir.
Hafif vakalarda aktivitenin düzenlenmesi ve uygun egzersizlerle birkaç hafta içerisinde belirgin düzelme görülebilir.
Ancak diz kireçlenmesi, aşırı kilo, ayak basma problemi veya kronik tendon hasarı gibi eşlik eden durumlar varsa yakınmalar daha uzun sürebilir.
Tedavinin başarısını artıran en önemli noktalardan biri, yalnızca ağrıyı gidermek değil ağrıya neden olan mekanik sorunu tespit etmektir.
Sonuç: Pes Anserin Ağrısı Tedavi Edilebilir mi?
Evet. Pes anserin bursiti ve tendinopatisi çoğu hastada ameliyatsız yöntemlerle tedavi edilebilir.
Pes anserinus; sartorius, gracilis ve semitendinosus tendonlarının dizin iç-alt tarafında birleştiği önemli bir anatomik bölgedir. Bu tendonların veya altındaki bursanın aşırı yüklenmesi, dizin iç tarafında ağrıya neden olabilir.
Tedavide öncelikle doğru tanı konulmalıdır.
Aktivite düzenlenmesi, uygun egzersiz programı ve fizik tedavi çoğu hastada ilk basamak yaklaşımı oluşturur. Yakınmaların devam ettiği seçilmiş hastalarda ise ultrason eşliğinde enjeksiyon, PRP, ESWT veya diğer girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.
Özellikle uzun süredir devam eden diz içi ağrılarında, sorunun yalnızca ağrıyan bölgeden kaynaklanmadığı unutulmamalıdır. Kalça, diz, ayak bileği ve yürüme biyomekaniğinin birlikte değerlendirilmesi tedavinin başarısını artırabilir.
