Bel Fıtığı Tedavisi

Bel Fıtığı Tedavisi

Bel fıtığı tedavisi seçenekleri hastanın semptomlarına ve bel ağrısının şiddetine göre düzenlenir. Yani bel fıtığı tedavisi her hasta için kişiselleştirilmesi gerekir. Bel fıtığı tedavisi için öncelikle ağrının azaltılması ve hastanın sakinleştirilmesi gereklidir.

Bu amaçla ağrı kesici, ödem giderici ve kas gevşetici ilaçlar kullanılır. İstirahat başlangıç döneminde uzun süreli olmama kaydıyla önerilir. Korseleme başlangıç devrelerinde hastaları rahatlatır. Uzun süreli korse kullanımı bel kaslarında zayıflamaya neden olabilir. Manuel terapi, fizik tedavi yöntemleri, kuru iğne tedavisi, proloterapi ve lokal enjeksiyonlar tedavide kullanılabilir.

Bel Fıtığı Teşhisi Nasıl Konur?

Bel fıtığı teşhisinde klinik muayene ve görüntüleme yöntemleri kullanılmaktadır. İleri görüntüleme yöntemlerinden olan Manyetik Rezonans (MR) ile bel fıtığı teşhisi konulabilmekte ve bel fıtığının derecesi de belirlenebilmektedir. EMG (Sinir ölçüm testi) de bazı durumlarda tanı için kullanılmaktadır. Ancak bel fıtığının teşhisinde önemli klinik muayenedir.

Bel Fıtığı Tedavisi İçin Hangi Yöntemler Uygulanmaktadır?

Bel fıtığı tedavisi bel ağrısının sebebine, ağrının şiddetine, hastanın yaşına ve pek çok özelliğine göre farklı şekillerde yapılabilir. Bel ağrısının tedavisinde doktor kontrolünde basit ağrı kesici ilaçlar ve kas gevşeticiler kullanılabilir.

Yine fizik tedavi seçenekleri, lokal enjeksiyonlar, ağrı bantları, masaj ve egzersiz de bel ağrısı tedavisinde kullanılabilir. Kuru iğne tedavisi bel ağrısı tedavisinde etkili ve güvenli bir yöntem olarak tercih edilebilir.

  • İlaç tedavisi: Ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar.
  • Fizik tedavi uygulamaları
  • Ağrı bantları (kinezyoteyp) ve korseleme
  • Masaj, mobilizasyon ve manipülasyon
  • Lokal enjeksiyonlar
  • Egzersiz programları
  • Kuru iğne tedavisi

Bilimsel kaynaklara göre, bel ağrılarının ancak %3’ü ameliyat edilmektedir. Yanı bel ağrılarının %3’ü ameliyat gerektiren nedenlerden kaynaklanmaktadır. Bel ağrılarının önemli bir kısmı mekanik sorunlardan kaynaklandığından, cerrahi dışı tedavi yaklaşımları ile tamamen çözülmektedir.

Bel Fıtığı Tedavisi İçin Ameliyat Dışı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

  • İlaç tedavisi: Öncelikle ağrının azaltılması ve hastanın sakinleştirilmesi gereklidir. Bu amaçla ağrı kesici, ödem giderici ve kas gevşetici ilaçlar kullanılır.
  • İstirahat başlangıç döneminde uzun süreli olmama kaydıyla önerilir.
  • Korseleme başlangıç devrelerinde hastaları rahatlatır. Uzun süreli korse kullanımı bel kaslarında zayıflamaya neden olabilir.
  • Fizik tedavi ve Manuel terapi yöntemleri,
  • Kuru iğne tedavisi : Bel fıtığı tedavisi uygulamaların en çok tercih edilen yöntemlerden biridir.
  • Proloterapi
  • Lokal enjeksiyonlar
  • Epidural Steroid Enjeksiyonlar tedavide kullanılabilir.

Bel Fıtığı Tedavisi ve Ameliyat Gerektiren Durumlar

Bel fıtığı tedavisinde özel durumlar hariç her zaman en son seçenek ameliyat olmalıdır. Ani ve şiddetli bir bel ağrısı gelişen hastaya çekilen MR ile bel fıtığı tanısı konup hemen ameliyat önerilmektedir. Ancak bilimsel olarak bel fıtığında ameliyat gerektiren durumlar şunlardır;

  • İlerleyen kas gücü kaybı: Burada dikkat edilmesi gereken bu güç kaybının ardı sıra yapılan kontrollerde kötüye gitmesidir. Yani sadece güç kaybının olması ameliyat olmayı gerektirmez.
  • Kaudo Ekuina sendromu nadiren görülen tüm bacak kaslarında güçsüzlük ve idrar yapamama gibi bulgularla ortaya çıkar. Bu hastalar hemen ameliyat edilmelidirler.
  • Bütün bu tedavilere rağmen ağrı geçmezse hasta ameliyat olabilir. Ama burada karar verici yine doktor değil hasta olmalıdır.

Bel Ağrısı Nedir?

Bel ağrısı dünyada baş ağrısından sonra ikinci sıklıkta görülen ağrı türüdür ve birçok sebebe bağlı gelişebilir. Bel ağrısı denilince genellikle akla öncelikle bel fıtığı gelir. Ancak bu bilgi doğru değildir. Gerçekte bel fıtığı nedenli oluşan bel ağrıları tüm bel ağrılarının küçük bir kısmını oluşturur.

Bel Ağrısı Nedenleri Nelerdir?

Bel ağrısının nedeni genellikle yanlış duruş, oturuş veya ağır kaldırma gibi mekanik nedenlerdir. Tekrarlanan bu tür beli zorlayıcı hareketler sonucunda bel kasları ve bağları zedelenir. Bel kasları ve bağları zedelenince bel ağrısı oluşur. Bel ağrısının nedenlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;

  • Doğumsal anomaliler
  • Travmatik nedenler (omurga kırıkları ya da omurga kayması)
  • Bel zorlanması, bel fıtığı, postür bozuklukları,
  • Bel omurgasının kireçlenmesi nedeniyle oluşan bel ağrıları
  • Tüberküloz ve brusella gibi enfeksiyonların bel omurgasını tutması
  • Osteoporoz, kemik yumuşaması
  • Kanserler (başka bir yerden kaynaklı ya da omurganın kendisinden kaynaklanan)
  • Mide, böbrek, karaciğer gibi organ rahatsızlıklarının bel bölgesine yayılması ile oluşan bel ağrısı
  • Psikojenik bel ağrısı
  • Başarısız bel cerrahisi (başarısız bel ameliyatları sonrası oluşan ve uzun süre devam eden bel ağrısı).

Bel Ağrısı ve Bel Fıtığı

Genel olarak her bel ağrısı bel fıtığı olarak bilinir. Ancak bu yanlış bir kanıdır.

Çünkü bel ağrılarının yalnızca %5’i bel fıtığından kaynaklanır. Bel fıtığında hissedilen ağrı yavaş yavaş gelişir, yaygın, batıcı ve hareketle artan özelliktedir.

Ayrıca bu ağrı istirahatle azalır, belde ve etkilenen sinir kökünün anatomik dağılımına uygun olarak bacağa yayılan bir ağrı oluşur.

Bel fıtığında ağrı, öne eğilme veya arkaya dönme gibi ani ve ters bir hareket sonrası başlayabilir. Küçük bir hareketle şiddetlenip, kilitlenme veya bel tutulmasına oluşabilir. Ağrı öksürmekle, ıkınmakla ve araba kullanmakla da artabilir. Bazen bel fıtığında bel ağrısı görülmez.  Bası oluşan sinir köküne bağlı olarak topuk ağrısı, bacakta uyuşma, karıncalanma, güçsüzlük şikâyeti ile kendini gösterir.

Bel Fıtığında Korunmak İçin Öneriler

Günlük hayatta bedenimizi, omurgamızı usulüne uygun kullanmalıyız. Ağır şeyleri kaldırırken, iterken çekerken dikkat etmeli, uzun süre oturmamalıyız. Omurga kaslarını güçlü tutmak ve üstüne binen yükü iyi dengelemek için karın, bel ve bacak kaslarını da güçlü tutmamız gerekiyor. Bunun için günlük aktivite içinde vücut kaslarını germeye yönelik egzersizleri öneriyoruz. Germe hareketleri kası kasarak kanlanmasını artırıyor ve güçlendiriyor. Bu da omurga üzerindeki yükün dengeli ve eşit paylaşılmasını sağlıyor.

Aşırı Kilolar Bel Fıtığına Neden Olabilmektedir

Aşırı kilolara bağlı olarak kalp ve diyabet hastalıkların yanı sıra bel fıtığı gibi hastalıklarda da artış görülüyor.

Obeziteye eşlik eden hastalıklardan olan bel fıtığı, tedavi edilmediği takdirde hareket kısıtlılığından dolayı obezitenin daha da büyük bir sorun haline gelmesine neden oluyor.

Aşırı kilolu hastalarda bel fıtığı ameliyatları çeşitli komplikasyonlara ve risklere sebep olabilmektedir. Bu nedenle obez hastalarda ameliyat son çare olmalıdır.

Tedavide kilo vermek, bel güçlendirme egzersizleri ve gerekirse fizik tedavi programları uygulanıyor. Özellikle ilaçsız bir tedavi yöntemi olan İntramüsküler stimülasyon (İMS) etkili ve güvenli seçeneği olarak kullanılmaktadır.

Bel Fıtığı Tedavisi Olmak İsteyen Bir Hasta Ne Zaman Doktora Gitmeli?

Bel ağrısında beklenmeden doktora başvurmayı gerektiren bulgular vardır. Aşağıdaki bulgulardan biri veya daha fazlasının varlığında bel ağrısının acil olarak bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

  • Düşme veya travma öyküsü
  • İstirahatle geçmeyen ağrı
  • Bel hareketlerinde aşırı kısıtlılık
  • Bacağa yayılan ağrı
  • Bacakta uyuşma, karıncalanma
  • Bacak veya ayakta güçsüzlük veya felç durumu
  • İdrar veya büyük abdesti tutamama
  • Bel ağrısıyla birlikte son 1 aydır halsizlik ve kilo kaybı bulunuyorsa
  • Daha önceden tanı koyulmuş herhangi bir kanser öyküsü varsa

Bel Fıtığı Nedir?

Omurganın bel bölgesi 5 adet omur adı verilen kemik yapılardan oluşur. Bu omurlar arasında destek görevini yapan kıkırdak yapıda disk ismi verilen bir yapı bulunmaktadır. Bel bölgesinde omurlar arasında bulunan bu dokunun çeşitli nedenlerle yırtılarak omurilğe ve sinirlere bası yapması ile bel fıtığı oluşur. Bel bölgesinden çıkan sinirler kalça ve bacağa yayılır. Bu sinirlere bası oluşması ile bel ağrısı, bacağa ve kalçaya yayılan ağrı ortaya çıkar.

Bel Fıtığı Nasıl Oluşur?

Yaşlanmayla birlikte omurlar arasında bulunan disklerde yıpranma ve dejenerasyon (bozulma) oluşmaktadır.

Disklerde oluşan bu tablo, disklerin esnekliğini azaltmakta ve daha küçük bir gerilme veya bükülme ile yırtmaya eğilimli hale getirmektedir. Yırtılmaya eğilimli hale gelen disk yapısı yırtıldığında bel fıtığı oluşmaktadır.

Diskteki yırtılmayı tetikleyen bazı faktörler vardır. Bunlardan biri de sırt kaslarınızı kullanarak büyük, ağır nesneleri kaldırma işlemidir. Nadiren, düşme veya sırt bölgesine alınan darbe gibi travmatik bir olay da fıtık oluşmasına neden olabilir.

Bel Fıtığı Oluşumu İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

  • Obezite: Aşırı kilolularda bel fıtığı sık görülür. Çünkü aşırı kilolar nedeniyle omurganın esnekliğini sağlayan ve bir tür destek yastığı olarak çalışan disklerde daha fazla baskı oluşur. Bu nedenle disklerde deformasyon (bozulma) ve bozulmasına oluşur. Diskler normal şeklini kaybeder ve dışarıya doğru kabarır. Dışa doğru fıtıklaşır ve sinire bası yapar.
  • Hareketsizlik: Vücudumuzun yükünü sadece omurga taşımaz. Omurga boyunca uzanan (boyun, sırt ve bel) kaslar, karın kaslarının da vücut yükünü taşımada görevlidir. Hareketsiz yaşamda kaslar yeterince güçlü değildir. Bu nedenle kasların taşıması gereken vücut ağırlığı da omurganın üzerine ek yük olarak biner. Bu yük de disklerin üzerine yansır ve fıtıklaşmalarına zemin hazırlar.
  • Sigara içme: Sigaranın disklerin dejenerasyonlarını (bozulmasını) artırdığı ve iyileşmeyi yavaşlattığı bilinmektedir.
  • Meslekle ilgili olan faktörler:
  • Ağır fiziksel aktivite ve ağır kaldırma gerektiren meslekler.
  • Devamlı öne eğilme, eğilerek dönme gerektiren meslekler,
  • Araba, otobüs, kamyon, kullanma gibi vücudu sürekli vibrasyona (titreşime) maruz bırakan meslekler,
  • Uzun süre ayakta durma veya oturma gerektiren meslekler,
  • Futbol, halter, kürek ve güreş sporlarıyla uğraşan kişilerde bel ağrısı ve bel fıtığı sıklığı artmaktadır.
  • Genetik yapı: Bazı insanlarda bel fıtığı oluşumuna bir yatkınlık vardır.

Bel Fıtığı Belirtileri

  • En fazla görülen belirti bel, kalça ve bacak ağrısıdır.
  • Hareket kısıtlılığı
  • Oturup kalmada güçlük.
  • Bacakta ve ayakta uyuşukluk ve karıncalanma
  • Bacak ve ayakta güçsüzlük hissi
  • Bacaklarda refleks kaybı
  • Ağrıların gülerken, hapşırırken ve öksürürken daha da şiddetlenmesi
  • Bel fıtığı ilerlemişse idrar tutmakta zorlanma